Hoe een klokmaker zeilgeschiedenis schreef

Meer te weten komen over Brunel en de Volvo Ocean Race?

Technische cadeautjes

Als je leeft in 2018 is het gemakkelijk om voorbij te gaan aan de wonderen van de techniek. 
Je kunt midden in het bos Netflixen op je smartphone, je eten in zestig seconden opwarmen in de magnetron en je tomtom geeft je zelfs in the middle of nowhere haarfijne instructies over hoe je thuiskomt. Dat vinden we vanzelfsprekend, maar zonder PhD in natuurkunde vallen die dingen nog amper te bevatten. Maar soms zit zelfs achter eenvoudige apparaten, zoals een horloge, een enorm verhaal. 

Laatst kreeg ik een boek over de longitude prijs. En als je werkt voor een bedrijf dat al 40 jaar uitblinkt in engineering, en dan ook nog in het epicentrum van een zeilcampagne zit, dan mag je dat verhaal met recht een cadeautje noemen. 

De longitude prijs

Op zee heb je een verticale positie (latitude) en een horizontale (longitude). De latitude is af te lezen aan de sterrenhemel. Tot de 18e eeuw was het bepalen van de longitude vrijwel onmogelijk. Hierdoor wisten boten op zee nooit exact waar ze waren. Gevolg? Kostbare boten vergingen bij de vleet, ladingen kwamen terecht op de bodem van de zee, huilende weduwen bleven achter. Dat gebeurde zo vaak dat het Engelse parlement in 1714 een prijsvraag uitschreef: de longitude prijs. Degene die een methode ontwikkelde om de horizontale positie, op een kleine foutmarge na, te bepalen kreeg een enorm bedrag. Wie zat er dan in de jury hoor ik u denken? Onder andere Isaac Newton, de Jerney Kaagman van de wetenschappelijke talentenjacht in die tijd. En everyone who was anyone probeerde te winnen.

Stop de tijd

Een leuk weetje: omdat de aarde in 24 uur ronddraait is de longitude verdeeld in 24 delen van 15 graden. En als je weet hoe laat het is op jouw locatie en in Greenwich, dan weet je 
hoe ver je horizontaal van Greenwich af bent. Wist ik niet. Locatie probleem opgelost. Toch? Nee dus, want een super accurate klok maken is al lastig, maar zorgen dat die het op zee ook blijft doen was praktisch onmogelijk. Een klok met een slinger werkte niet door de beweging van de boot. Eentje met olie erin? Die ging bij weersverandering ineens sneller. Maakt dat uit? Ja, twee minuten tijdsverschil betekende het verschil tussen de dood of de gladiolen. 

Partijdige jury

De onverwachte winnaar van deze strijd tegen de klok bleek uiteindelijk de Engelse meubelmaker John Harrison, die 40 jaren van zijn leven wijdde aan het maken van de perfecte klok voor op zee. En toen dat lukte? Toen bleek de Henk Jan Smits van de jury nog wat aanvullende voorwaarden te hebben bedacht. Ook omdat die een belang had in een alternatieve astronomische methode. Henk Jan’s mannen namen de prototypen mee en lieten er zelfs eentje op de grond vallen. De recente rechtszaak tussen Gordon en zijn boyfriend was er niks bij qua soap gehalte.

Gelukkig voor Harrison kwam uiteindelijk alles goed. Prijs(geld) gekregen, levens gered, zeilen voorgoed veranderd. Britannia ruled the waves.  

Bent u over een paar weken bij de finish van de volvo ocean race in Den Haag? Wees dan even extra scherp op alle high-tech navigatie en communicatieapparatuur op de boten, en denk dan nog even een paar seconden aan John Harrison en zijn H4 klok. Zal ie leuk vinden!

 

Joost Puite - Marketing Specialist Online

Meer blogs van Joost

Upload je cv

We zijn altijd op zoek naar talent. Stuur ons een open sollicitatie.

Upload je cv

Like it? Share it!